Buitenkans in Franeker: Alpengierzwaluw

Intro

Op de ochtend van maandag 20 maart ben ik bezig met mijn eerste BMP (broedvogelinventarisatie) ronde van 2023. Het is mooi rustig weer, droog en een prima temperatuur. De vogels zijn goed actief. Opvallend zijn een leuk aantal Zwarte Mezen en Kuifmezen, maar ook een flink aantal Appelvinken. De eerste soort van de telling betrof een roepende Bosuil in de vroege ochtendschemer.

Even voor 09:45 gaat mijn telefoon af, een Dutch Bird Alert. Het blijkt te gaan om een Alpengierzwaluw in Almere Centrum. Het zal weinig vogelaars verbazen, want er is de laatste tijd een flinke influx van deze soort gaande in Noordwest-Europa, met in Groot-Brittannië al zo’n 50 exemplaren. Wat erg interessant is, is dat de Almere vogel ter plaatse zou zijn, en dat gebeurt maar zelden met een Alpengierzwaluw.

Alpengierzwaluw, vliegend ter plaatse, Franeker (Foto: Folkert Jan Hoogstra)

Alpengierzwaluw als dwaalgast in Nederland

De Alpengierzwaluw is een regelmatige dwaalgast in Nederland met vrijwel jaarlijks enkele exemplaren, maar zeer zelden blijft een Alpengierzwaluw langere tijd rondhangen. Vrijwel altijd gaat het om snel voorbij vliegende exemplaren vanaf bijvoorbeeld een telpost. In oktober 1987 verbleef een Alpengierzwaluw 2 dagen in Zaanstad. In 2002 verbleef een Alpengierzwaluw langere tijd in Wageningen, dit betrof een verzwakte vogel.

Het zou vervolgens 18 jaar duren tot er weer een twitchbare (meer dan een dag ter plaatse) Alpengierzwaluw zou opduiken. Dit gebeurde op 31 oktober 2020 in de Eemshaven (GR). Helaas zat ik toen net op Vlieland voor Deception Tours. Alleen als ik destijds meteen van het eiland af was gegaan, had ik die vogel de volgende dag kunnen twitchen door er met het eerste licht te zijn. Maar dat is met zo’n lastige soort natuurlijk een grote gok, een Alpengierzwaluw kan van het ene op het andere moment verdwijnen als een stipje aan de horizon. En op Vlieland was het destijds ook erg genieten. Dus liet ik deze buitenkans toch maar voor wat het was.

Op 4 oktober 2021 deed er zich weer een kans voor, een Alpengierzwaluw bleef een paar uurtjes rondhangen boven Moerdijk (NB), maar ook deze heb ik links laten liggen, een te grote gok vanuit het noorden des lands. Achteraf de juiste keuze. De Alpengierzwaluw is een soort waarvan je weet dat je ‘m een keer gaat zien, het is alleen de vraag waar en wanneer.

20 maart 2023

Terug naar 2023, een Alpengierzwaluw in Almere. De bijgevoegde foto laat inderdaad een Alpengierzwaluw zien en om 10:00 de melding dat de vogel nog steeds ter plaatse is. Ik besluit eerst rustig mijn BMP ronde af te maken en alvast plannen te maken voor de middag. Ik zit deze week in Vorden (GE), dus het is even kijken wat de beste route is met de trein. Maar het plan om naar Almere af te reizen kan al snel de prullenbak in, want de vogel is alweer even uit beeld met de mededeling dat een Slechtvalk ter plekke iets aan het plukken is. Men vermoed dat de Alpengierzwaluw is gegrepen door de bewuste Slechtvalk, doodzonde. Maar met de huidige influx van de soort is de kans groot op meerdere exemplaren, de vogel van Almere betrof al het 2e exemplaar in zeer korte tijd, na een langsvliegende vogel vanaf telpost Breskens (ZL).

Melding van Alpengierzwaluw in Almere

21 maart 2023

Op dinsdagmiddag 21 maart ben ik rustig aan het bijkomen van mijn BMP ronde. De rust wordt bruut verstoord door weer een melding van een Alpengierzwaluw. Via de TOH waarnemingen app om 13:45 het volgende bericht: “Alpengierzwaluw in mijn woonwijk, Severander Franeker”, met daarbij een filmpje van de vogel. Geweldig, alweer de 3e waarneming van deze soort in een paar dagen tijd.

Het enthousiasme van deze waarneming strijd met de vraag/twijfel in hoeverre deze vogel ‘te doen’ is. Zal deze vogel een tijdje blijven hangen of toch snel door vliegen? Ik gok het laatste. Al snel zijn er meerdere vogelaars in Franeker om te zoeken en aanvankelijk lijkt de vogel inderdaad alweer te zijn gevlogen. Even na 14:30 is de Alpengierzwaluw plots toch weer in beeld, lijkt dus toch ter plaatse rond te hangen. Om 14:45 verschijnen enkele jaloersmakende foto’s van de vogel.

Ik twijfel: stel ik pak de eerste de beste trein, dan zou ik de vogel kunnen halen voor het donker. Echter, dan moet wel alles meezitten. Ik besluit toch maar om af te wachten. Achteraf weer de juiste beslissing, want na 17:30 wordt de vogel niet meer gezien. Wel is de kans aannemelijk dat de vogel ergens in de buurt de nacht gaat doorbrengen en dan is het zaak om met het eerste licht op de plek van de laatste waarneming te staan. Ook dit plan skip ik, aangezien ik zin heb om de volgende ochtend gewoon mijn BMP ronde te doen en de weersvoorspelling er goed uit ziet. Ik besluit de berichtgeving de volgende dag af te wachten en bij goed nieuws in de middag naar het noorden af te reizen.

22 maart 2023

De volgende ochtend ben ik een dik uur bezig met vogels inventariseren als om 07:34 de melding binnen komt dat de Alpengierzwaluw in Franeker nog ter plaatse is. De vogel hangt rond op de plek waar ie gister het meeste is waargenomen. Eerlijk toegegeven, nu begint het toch wel te knagen. Even baal ik dat ik niet in Beetsterzwaag ben nu, dan had ik immers de vogel al kunnen zien. Zul je net weer zien, zit je in Vorden als er zich in het noorden zo’n buitenkans voordoet om eindelijk een keer een Alpengierzwaluw te zien. Toch lukt het me de Alpengierzwaluw even uit mijn hoofd te zetten en me weer te focussen op mijn BMP ronde.

Over mijn BMP ronde mag ik niet klagen. Het weer is aangenamer dan was voorspeld en de vogels zingen uit volle borst. Vanuit alle hoeken zingen Grote Lijsters, Zanglijsters, Groene Spechten en ook meerdere Middelste Bonte Spechten. Ook een Kleine Bonte Specht zorgt even voor wat afleiding. Maar toch… ondertussen krijg ik updates vanuit Friesland en de Alpengierzwaluw lijkt continu in beeld te zijn! Gelukkig ben ik ook iets eerder klaar dan verwacht, zodat ik snel weer op de fiets zit richting mijn hotel. De eerstvolgende reismogelijkheid vanuit Vorden is de trein van 12:15. Dat geeft me nog net wat tijd om even te lunchen en een kop koffie te drinken.

Trein van Leeuwarden naar Harlingen, met een tussenstop in Franeker

De trein is keurig op tijd, zodat ik in Zutphen met gemak de aansluitende trein naar Zwolle haal en van daaruit de trein naar Leeuwarden. Als ik station Heerenveen ben gepasseerd begint het toch wel spannend te worden, vogel nog altijd in beeld, zal het me gegund zijn? OV twitchen blijft gekkenwerk, een vliegerige Alpengierzwaluw twitchen met het OV lijkt haast onbegonnen werk. Maar de berichtgeving blijft vooralsnog positief. De treinreis verloopt voorspoedig en al snel zit ik in de laatste trein naar Franeker. Ik bel Siska die inmiddels in Franeker is en de Alpengierzwaluw prachtig al heeft gezien. Ook bel ik Folkert Jan die ter plaatse is. Ik vraag of hij me even snel kan ophalen vanaf station Franeker.

Even wachten…

Eenmaal op station Franeker ren ik als een gek de trein uit richting de auto van Folkert Jan. Echter, ik moet nog even wachten tot de slagbomen omhoog gaan. Zoiets lijkt op zo’n moment een halfuur te duren. Opeens moet ik dan denken aan de Noordse Waterlijster (2010) en Dwergarend (2020) twitch op Vlieland, waarbij het aanmeren van de boot een eeuwigheid leek te duren. Je staat stijf van de adrenaline, je wilt zo snel als je kunt naar zo’n vogel toe, maar moet geduldig wachten tot je verder kunt. Gelukkig zit ik al snel bij Folkert Jan in de auto en amper 2 minuten later zien we de Alpengierzwaluw al vanuit de auto vliegen. Meteen is daar weer die heerlijke ontlading, vogel is ‘binnen’.. Maar natuurlijk wil ik de vogel nog van veel dichterbij bewonderen.

Vogelaars bij de Alpengierzwaluw
Alpengierzwaluw, bewijsplaatje, gemaakt met telefoon

We lopen richting het viaduct waar de vogel het grootste gedeelte van de tijd rondhangt. Siska fietst ons ook al tegemoet, waarna we ons aansluiten bij een groepje vogelaars. De Alpengierzwaluw geeft op dat moment een ware vliegshow boven onze hoofden, het lijkt bijna onwerkelijk. Eindelijk deze lang gehoopte soort op het netvlies, en hoe…! De uit zuidelijke streken afkomstige vogel is vrijwel continu in beeld. Dan weer boven de bomen, dan weer boven het viaduct, soms een stukje richting het oosten en voor je het wist hing ie weer boven de hoofden van de dolgelukkige vogelaars. De vogel vliegt dusdanig dichtbij dat het zelfs mogelijk is om met de telefoon filmpjes en bewijsplaatjes te maken.

Ik had verwacht dat ik deze soort vroeg of laat een keer met geluk langsvliegend vanaf een telpost zou zien, maar niet dat ik deze met het OV succesvol zou gaan twitchen, en dan ook nog continu in beeld en soms tot enkele meters boven mijn hoofd. Na deze droomwaarneming gaan Siska en ik weer richting station Franeker. In het pittoreske binnenstadje trakteren we onszelf op warme chocomel/koffie en gebak. Vervolgens richting Leeuwarden, waarna ik weer terug ga naar Vorden.

Mijn dank gaat uit naar de ontdekker Dirk Peter, Siska voor de geruststellende woorden onderweg, Folkert Jan voor de lift en alle overige waarnemers voor de updates en gezelligheid ter plaatse. Tot slot ben ik de Alpengierzwaluw dankbaar dat ie dagenlang is blijven hangen in Franeker. Het betreft de 83e Alpengierzwaluw voor Nederland, maar pas de 4e zich goed laat bekijken en meer dan een dag aanwezig is op dezelfde plek. Na vrijdag (24-03) werd de vogel niet meer waargenomen.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: