Beetsterzwaag in vogelvlucht

Vogeljaar 2024: PWC (Patch Work Challenge) Beetsterzwaag

PWC 2024

Wat betreft vogels kijken stond 2024 grotendeels in het jaar van de Patchwork Challenge, een initiatief van waarneming.nl in samenwerking met Dutch Birding. Bij deze challenge werden vogelaars uitgedaagd om zoveel mogelijk vogelsoorten waar te nemen in eigen omgeving, dichtbij huis, oftewel de local patch. Begin januari maakte ik op waarneming.nl mijn local patch aan voor Beetsterzwaag. Voor een overzicht van mijn PWC-gebied en waargenomen soorten, zie PWC Beeststerzwaag 2024.

Ik kijk met veel genoegdoening terug op een mooi vogeljaar op mijn local patch, een afwisselend gebied met bos, heide, grasland, beekdal, open water en bebouwing. Dat het mogelijk was om veel vogelsoorten waar te nemen in dit afwisselende gebied, had ik in 2023 al ondervonden. Toen maakte ik ook al veel vogelrondjes in Beetsterzwaag en omgeving, maar niet zo fanatiek als gedurende de Patchwork challenge in 2024. In eerste instantie was mijn doel om 125 soorten waar te nemen, maar het bleek al vrij snel dat de lat te laag lag, er was veel meer mogelijk. Uiteindelijk stelde ik mijn doel bij naar 170 soorten. In dit jaaroverzicht blik ik terug op mijn Patchwork challenge in Beetsterzwaag, een jaar met veel mooie waarnemingen en leuke verassingen.

Verloop in aantal soorten

In januari begon ik meteen fanatiek met vogelen op de local patch, wat al 110 soorten opleverde, waaronder een fraaie Middelste Bonte Specht vanuit huis. In februari vogelde ik minder fanatiek, maar dienen zich de eerste tekenen van het voorjaar aan. De periode maart-mei is en blijft de mooiste vogelperiode van het jaar, en dat was in 2024 op de local patch niet anders. De Roodborsttapuiten en Geelgorzen zingen weer, de eerste zingende Fitis kondigt de lente aan. Meerdere paartjes Kleine Plevier kwamen tot broeden op de zanderige stukjes rondom de plaatselijke zandwinplas. Ik ging er in deze periode vaak op uit, soms een kort rondje, soms een wat langer rondje. Ook ging ik regelmatig trektellen vanaf een vast punt, wat goeie soorten opleverde, zoals Purperreiger en Dwergmeeuw.

De eerste 5 maanden van het jaar waren de beste vogelmaanden, toen wist ik de meeste soorten waar te nemen. In deze maanden wist ik op 157 soorten te komen. In juni en juli kon ik daar een handjevol soorten aan toevoegen, maar het was behoorlijk sprokkelen. In augustus was er weer een kleine opleving in nieuwe soorten, met hoogtepunten zoals Reuzenstern, Grauwe Klauwier en Morinelplevier, waarna het de rest van het jaar bij sprokkelen bleef.

Soorten zoals Bladkoning en Topper gaven een boost in oktober, maar in november doofde de kaars opeens uit wat betreft het vinden van nieuwe soorten. November was een rustige maand waarin weinig gebeurde, het is de enige maand waarin ik geen nieuwe soorten wist waar te nemen. Dat is niet zo gek, want de dagen zijn kort, veelal grijs en donker, regenachtig, winderig. Op een gegeven moment wordt de motivatie minder om nog echt fanatiek naar nieuwe soorten te gaan zoeken. Dat neemt niet weg dat november nog enkele leuke waarnemingen opleverde, zoals een IJsvogel die zich meerdere keren mooi liet bewonderen. De grotendeels grijze decembermaand leverde nog een laatste nieuwe soort op, een langverwachte Koereiger. Ik eindigde het patchwork jaar met 179 soorten, een prachtig aantal voor een relatief klein gebied in het binnenland.

Hoogtepunten

Het vele vogels kijken op mijn local patch heeft veel soorten en mooie waarnemingen opgeleverd. Ik heb veel rondjes gemaakt, soms vlak voor het werk of een afspraak even een halfuurtje vogelen, soms hele ochtenden doorbrengen op mijn local patch. Of 1 of 2 uurtjes trektellen vanaf mijn privé telpost langs de bosrand van het Wallebos, met goed zicht op het zuiden, westen en zuidoosten. Of gewoon vanuit de tuin de lucht in de gaten houden op mooie dagen.

Het was genieten van de alledaagse tuinvogels, plaatselijke broedvogels, maar de vele bezoekjes aan de local patch hebben ook schaarse en zeldzame soorten opgeleverd. Soorten die zeldzaam zijn in het binnenland of in de regio Beetsterzwaag. Ik zag en hoorde veel soorten die ik nog nooit eerder in Beetsterzwaag had waargenomen. De absolute hoogtepunten van het PWC-jaar op de local patch. Erg goeie soorten waren onder meer Bonte Strandloper, Drieteenstrandloper, Dwergmeeuw, Purperreiger en Wielewaal, maar ook soorten zoals Rietzanger, Grutto, Sprinkhaanzanger, Lepelaar en Roerdomp waren schaars op de local patch. Hieronder per maand een opsomming van schaarse en zeldzame soorten.

Missers

Wat betreft missers blijft er weinig over, voor mijn gevoel heb ik het maximale uit de Patchwork challenge gehaald. De enige echte misser was een naar zuidwest vliegende Schreeuwarend op 14 mei. Deze vogel werd opgemerkt boven het nabijgelegen Drachtstercompagnie, en vloog richting Beetsterzwaag. Na de melding ben ik meteen snel naar een strategisch punt gefietst met goed uitzicht in meerdere richtingen. Ondanks een dik uur het luchtruim afspeuren lukte het niet deze vogel op te pikken. Mogelijk heeft de vogel toch een andere vliegroute gekozen of is deze ergens ter plaatse gegaan (het was al vrij laat op de dag). Andere soorten die in theorie nog hadden gekund waren o.a. Zwarte Ruiter, Zwarte Wouw, Draaihals, Hop, Ruitpootbuizerd en Pestvogel.

Ontwikkelingen broedvogels

Voor wat betreft de broedvogel samenstelling in Beetsterzwaag, zijn er interessante ontwikkelingen te zien over 2024. De Middelste Bonte Specht is bezig met een opmars, ik hoorde en zag vogels op veel meer verschillende plekken t.o.v. 2023. De Kleine Bonte Specht liet zich nauwelijks waarnemen, ondanks dat de zang toch wel kenmerkend en opvallend is. Meerdere paartjes Kleine Plevier hebben gebroed aan de rand van de zandwinplas en waarschijnlijk heeft een paartje Kluten tenminste een poging gedaan. Ook de Oeverzwaluwwand van de zandwinplas was goed bezet in 2024. Zeearend werd in toenemende mate waargenomen en heeft waarschijnlijk ergens in de omgeving gebroed. Het natuurreservaat Van Oord’s Mersken, met veel moeras en water, is een potentieel geschikt broedgebied. Ook de IJsvogel heeft op meerdere plekken in Beetsterzwaag gebroed.

Kraanvogels werden meerdere keren waargenomen in april-mei, maar op een gegeven moment werd het stil. De Liphústerheide is een vrij uitgestrekt gebied en dankzij de beperkte toegankelijkheid voor publiek, is er veel rust. Het is niet ondenkbaar dat deze prachtige majestueuze vogel een broedpoging heeft gedaan op dit grote vochtige heideterrein. Ook een schaarse soort als de Nachtzwaluw zou een potentiële nieuwkomer kunnen zijn qua broedvogels op de stille heide. In 2024 ging ik meerdere keren gericht op zoek naar deze voornamelijk in het donker actieve soort, op geschikte tijdstippen. Helaas net als in 2023 zonder resultaat.

Vogelsoorten van de bebouwde kom deden het over het algemeen goed. Huismus, Turkse Tortel en Gierzwaluw deden het goed, de Huiszwaluw iets minder. Zwarte Roodstaarten zongen in het voorjaar op verschillende plekken, zowel in de bebouwde kom van Beetsterzwaag als daarbuiten bij boerderijen. De Ekster ontbrak net als in 2023 als broedvogel. Leuk was een broedpaar Ransuilen naast mijn huis, deze hebben met succes gebroed. Natuurlijk mag een typische Beetsterzwaag-soort als de Bosuil niet onvermeld blijven, ook deze soort liet op meerdere plekken goed van zich horen. Regelmatig zat er een roepend paartje in het stukje bos naast mijn huis, soms in de tuin. In juni-juli hoorde ik op meerdere plekken bedelende jongen.

Bonte Vliegenvangers waren goed vertegenwoordigd, deze soort profiteert van de vele aanwezige nestkasten om in te broeden. Het broedsucces van de Ooievaar lijkt een beetje door te slaan, overal in de omgeving zijn nesten te vinden. Het is één van de algemeenste broedvogels in en rondom Beetsterzwaag. De grootste dichtheid Ooievaars is te vinden net ten zuiden van Beetsterzwaag. Hier zijn vele tientallen broedpaartjes te vinden op nestpalen en in nesten in bomen.

2025

Ik ga in 2025 weer meedoen aan de Patchwork challenge, in exact hetzelfde gebied als in 2024. Het wordt een pittige maar leuke uitdaging om het aantal van 179 soorten te evenaren of misschien zelfs te verbreken. Het wordt hoe dan ook weer genieten van de vogelrijkdom. In Beetsterzwaag, maar ook elders. Ik wens iedereen een vogelrijk, mooi en vooral gezond 2025 toe. Ga regelmatig naar buiten, geniet van de mooie momenten in de natuur, de rust, de vogels. En wie weet treffen we elkaar in het veld.