Van 6 tot 24 november 2025 ben ik met Nico op vakantie geweest naar Bonaire. In een reeks natuurblogs vertel ik over onze bijzondere ontmoetingen, mooie waarnemingen, interessante plekken, landschappen en de veelzijdigheid van Bonaire. In deel 8 maken we een boottochtje en brengen een kort bezoek aan Klein Bonaire. En we gaan nog eens terug naar het verborgen liggende Sewage Works, voor een verdere verkenning.
18 november 2025: Klein Bonaire
08:45 nemen we plaats op het terras van Karel’s Beach Bar aan de kust van Kralendijk. De sfeer is hier zoals altijd goed. Vriendelijk personeel dat een praatje maakt, relaxte muziek, Caribische troepialen en suikerdiefjes die net niet op je schoot komen zitten. En de pina colada’s hier zijn verrukkelijk. Een fijne plek om een hapje te eten en/of drankje te doen. In ons geval komt het deze ochtend ook goed uit dat we er gebruik kunnen maken van het Wi-Fi netwerk. Er heeft zich een vervelend akkefietje voorgedaan. Nico’s telefoon heeft tijdens het snorkelen flinke waterschade opgelopen. Ondanks dat deze in een speciale, afsluitbare beschermzak zat. Erg vervelend, want er staan veel belangrijke documenten op de telefoon, waaronder vliegtickets en bewijsstukken met betrekking tot belasting op Bonaire, zoals de nature free (verplichte jaarlijkse bijdrage voor iedereen die snorkelt/duikt op Bonaire).
Bij Karel’s Beach Bar leen ik Nico mijn telefoon zodat hij op internet kan zoeken naar een nieuwe telefoon, verkrijgbaar op Bonaire. En dan maar hopen dat de SIM-kaart met daarop alle gegevens en documenten nog intact is. Uit voorzorg kopen we een extra nature fee, om een eventuele boete te voorkomen. Op zich niet erg, we doneren zo een extra bedrag aan natuurbehoud op Bonaire. Ondertussen halen we de kaartjes voor de watertaxi tevoorschijn. 09:00 stappen we aan boord, achtervolgd door foeragerende fregatvogels zijn we onderweg naar Klein Bonaire. Klein Bonaire is een klein en onbewoond eiland van 6 km2, ongeveer 800 meter ten westen van Kralendijk. Meteen bij aankomst zien we een leuke soort, een heremietkreeft (vermoedelijk rode heremietkreeft). We lopen vervolgens via een smal en stenig wandelpad over het kleine eiland. Landschappelijk gezien, zijn we niet meteen onder de indruk. Cactussen, acacia’s, strandpopulieren, brazielbomen en zeedruiven zijn beeldbepalende struiken en bomen.
De temperatuur is inmiddels alweer flink gestegen, lopen kost extra energie. We komen tot het besef dat het verstandig is om weer wat schaduw op te zoeken. Zelfs de meeste hagedissen die we tegenkomen, voornamelijk Bonairiaanse renhagedissen, zitten en lopen in de schaduw. Wat ook niet meehelpt is dat de zolen van Nico’s schoenen te dun zijn voor de stenige ondergrond waarover we lopen. Op een klein stukje strand met rotsen eten en drinken we iets. Vervolgens lopen we langzaam terug naar de locatie waar we zijn gedropt door de watertaxi. Hoogste tijd om verkoeling in zee op te zoeken. We snorkelen en zwemmen nog wat, afgewisseld met zonnebaden in het mulle zand. Tijdens snorkelen nog een vluchtige waarneming van een soepschildpad. Ik kom inmiddels tot de conclusie dat we deze elegante reptielen niet mooier zullen gaan zien dan bij 1000 steps. Wel komen we op het prachtige witte strand van Klein Bonaire een nestplaats tegen van waarschijnlijk deze soort. Om strandgangers te attenderen op deze kwetsbare nestlocaties, zijn deze gemarkeerd met stokjes, blauw draad en informatiebord.
Omdat we er niet een te lange dag van willen maken, stappen we 13:30 op de watertaxi terug naar Kralendijk. Dit geeft ook Nico tijd om rustig een nieuwe telefoon uit te zoeken bij de ‘City Shop’, de (bescheiden) mediamarkt van Bonaire. Uiteindelijk weet Nico een prima telefoon te vinden. Hij fietst alvast naar huis om te kijken of de SIM-kaart van de beschadigde telefoon nog bruikbaar is, en om rust te pakken. Ik fiets nog even langs Van den Tweel supermarkt voor boodschappen, waarna ik langzaam vogelend door Kralendijk richting het appartement fiets. Ik zoek op verschillende plekken naar lachmeeuwen die ergens zouden moeten zitten, maar ze zijn onvindbaar. Wel zie ik bij Salina North een fraaie visarend op een paaltje, prachtig dichtbij. Ondertussen heb ik weer contact met Diederik. We spreken morgenochtend 08:00 af bij de plaatselijke pizzeria nabij ons appartement, om weer richting Sewage Works te gaan.
19 november 2025: Sewage Works
Na een goede nachtrust zijn we wederom weer opgeladen. Koffie, ontbijt, insmeren met zonnebrand, voorraad water mee, check. En niet te vergeten onze verrekijkers en telescoop, want we gaan wederom naar Sewage Works. Ons tweede bezoek aan dit bijzondere stukje Bonaire heeft meerdere doelen. Na eergister Sewage Works te hebben verkend, verlieten we het gebied met het gevoel dat we nog lang niet alles hebben gezien. Dat er nog meer verborgen watertjes zijn, waar leuke soorten zijn te vinden. Één van die soorten is de Chileense kievit, een elegante steltloper die waarschijnlijk ergens in het gebied zit. Daarnaast is Diederik bezig met een verkennend onderzoek naar de verborgen levende sprinkhaangors, die ook in Sewage Works voorkomt. Doel van het onderzoek is meer inzicht te krijgen in de leefwijze en landschapsgebruik van deze zangvogel. Door meer te weten te komen over de verspreiding van de soort op Bonaire, kan deze beter worden beschermd. Bijvoorbeeld door er rekening mee te houden bij ruimtelijke plannen, waarbij mogelijk leefgebied wordt aangetast.
Kortom: allerlei goede redenen om Sewage Works verder te verkennen. Klokslag 08:00 staat Diederik ons op te wachten bij de pizzeria. Even voor 08:30 arriveren we bij een lokale boer, waar Diederik een afspraak mee heeft. In en rondom Sewage Works wonen en werken verschillende particulieren, waaronder boeren, die stukken land in beheer hebben. We lopen even rond, maar de boer lijkt op dit moment niet thuis. Een groene leguaan kijkt ons ietwat verbaasd aan, blaffende honden, huismussen foeragerend tussen de kippen en twee steltlopers die over ons heen vliegen. Chileense kieviten! Hier zitten ze dus, even verderop lijken ze te zijn geland, uit ons zicht. Wellicht een verborgen plasje op het land van de boer? Hopelijk krijgen we straks de gelegenheid om deze fraaie steltlopers te lokaliseren.
We splitsen ons op en gaan op zoek naar sprinkhaangorzen. Een lastig te vinden soort, de soort horen is makkelijker dan zien. Sprinkhaangors lijkt op Bonaire vooral voor te komen in open terreinen met lage struiken en grasachtige vegetatie. Een habitat die in Sewage Works op verschillende plekken aanwezig is. Of overal ook sprinkhaangorzen voorkomen is de vraag. Mede door de onopvallende leefwijze is de soort lastig te inventariseren. Wat mogelijk ook meespeelt, is dat de soort minder in trek is bij vogelaars. Er wordt waarschijnlijk weinig gericht naar gezocht. Verspreidingsgegevens zijn incompleet. Het is dus erg interessant en waardevol om onderzoek te doen naar een soort waar weinig over bekend is.
Tevens een uitdaging. In de Bonairiaanse warmte in ruig terrein op zoek naar een vogel die zich weinig laat zien. Gelukkig zijn er altijd vogels die zich makkelijker laten zien. Groefsnavelani’s, Amerikaanse goudplevier en een leuk groepje maskergrondvinken in een moestuintje, laten zich mooi zien. Ergens vanuit lage struiken en grasachtige vegetatie hoor ik een scherp ‘tjirpend‘ geluid dat zich herhaalt. Herinnerend aan een krekel. Dat is er onmiskenbaar één. Ik wacht geduldig in de brandende zon, maar ik zie slechts kort een zangvogel opvliegen in de korte vegetatie. Of dit de sprinkhaangors was durf ik niet te zeggen. Maar het kenmerkende geluid was met zekerheid een sprinkhaangors. Ik maak een foto van het habitat, ter aanvulling van Diederik’s onderzoek.
Even later tref ik Nico en Diederik weer. We lopen langzaam terug richting de auto. Diederik gaat kijken of de boer ergens te bekennen is, Nico en ik zoeken verder naar sprinkhaangorzen. Van deze soort geen spoor meer, wel nog een groepje groefsnavelani’s, gestreepte strandloper, kleine geelpootruiter, grote geelpootruiter en Amerikaanse bosruiter.
De boer waar Diederik mee heeft afgesproken, blijkt inmiddels thuis te zijn. We maken kennis met Erik, die ons hartelijk in ontvangst neemt. Hij verteld ons over het leven op Bonaire, zijn bedrijf, uitdagingen van het boerenleven op Bonaire. Hij noemt ook het feit dat hij veel natuur op zijn land heeft. Hij geeft ons een rondleiding over zijn land, laat zijn dieren zien, gewassen. Leuk om zo een kijkje te nemen bij Erik. Na een prettige kennismaking krijgen we toestemming om een stukje over zijn land rond te lopen. Zoals we al vermoedden, blijkt er inderdaad een verborgen plasje te zijn. Eromheen groeit hoog gras en een groene oase met struiken. Twee steltlopers scharrelen door het gras, het zijn de Chileense kieviten die we daarstraks zagen vliegen. De vogels zijn alert, weinig schuw, foeragerend. Door de telescoop zijn ze mooi te observeren. Er zit ook een Killdeerplevier.
11:00 drinken we een glaasje cola met Erik, die nieuwsgierig is naar de vogelsoorten die we vanochtend hebben waargenomen op zijn land. Ik laat Erik foto’s zien van de Chileense kieviten die we zojuist zagen. Erik reageert enthousiast en verteld over de vogels die hij gedurende het jaar tegenkomt op zijn land, en elders op Bonaire. We horen mooie verhalen aan. Hij heeft ook een uitgesproken mening over het massatoerisme en de nadelen die het met zich meebrengt op Bonaire. En de luxe villa’s die plaatselijk als paddenstoelen uit de grond schieten en eigenlijk niet passen in het karakter van Bonaire. Wat dat betreft hebben we raakvlakken. We bedanken Erik voor zijn gastvrijheid, rondleiding en mooie gesprekken. Erik is een man naar mijn hart. Hij leeft kleinschalig en primitief, draagt zorg voor natuur en landschap en geniet van kleine dingen, heeft weinig nodig. Tegelijkertijd staat hij voor grote uitdagingen op het eiland. En toch staat hij positief in het leven.
We gaan vervolgens elders in Sewage Works nog even rondkijken. Diederik zal ons rond lunchtijd weer afzetten bij ons appartement. We stoppen nog even bij Salina North, het waterrijke gebied net ten noorden van Kralendijk. Hier valt het wat tegen met vogels. Er zit vrij weinig, en hetgeen wat er zit is moeilijk te zien door luchttrilling. De temperatuur is inmiddels weer flink gestegen. Voor ons een teken om de schaduw weer op te zoeken. We bedanken Diederik voor een mooie ochtend samen op pad. De rest van de dag doen we het rustig aan. ’s Avonds na het avondeten gaat de nachtvlinderlamp nog even aan. We maken het niet te laat, er wacht ons morgen weer een intensief programma. Een dagtocht door Washington Slagbaai Nationaal Park, onder leiding van een ervaren gids. In deel 9, het op één na laatste blog over het Bonaire avontuur, vertel ik meer over dit bijzondere park.
NATUURVERSLAVING 