Intro
Van 6 tot 24 november 2025 ben ik met Nico op vakantie geweest naar Bonaire. In een reeks natuurblogs vertel ik over onze bijzondere ontmoetingen, mooie waarnemingen, interessante plekken, landschappen en de veelzijdigheid van Bonaire. In deel 7 bevinden we ons in en rondom Kralendijk. We ontdekken net buiten de hoofdstad van Bonaire een verborgen vogelparadijs.
17 november 2025
08:00, We zijn onderweg naar Kralendijk. Ver voordat we in Kralendijk arriveren wordt duidelijk dat een nieuwe stroom massatoerisme op gang is gekomen. Een niet te missen cruiseschip torent overal boven uit. Het duurt niet lang voor een onophoudelijke stroom toeristen in golfkarretjes, fatbikes en scooters ons met hoge snelheid passeren. Even een snel rondje Bonaire doen en weer het schip op. Als kippen zonder kop racen ze over het eiland. Het is eigenlijk niet om aan te zien. Ik voel een stukje plaatsvervangende schaamte als mens zijnde. Opeens heb ik een lied in mijn hoofd: ‘Inner City Blues’ van de Amerikaanse muzikant Sixto Rodriguez. Deze Amerikaanse artiest genoot vooral bekendheid in Zuid-Afrika in de jaren ’70 en ’80. Naar mijn mening één van de meest ondergewaardeerde artiesten ooit. Enfin, gelukkig is daar de schoonheid van de Caribische Zee, authentieke muurschilderingen op de primitieve huisjes met oude muren en de tropische palmbomen die heen en weer deinzen in de wind. Muskietkolibrie vrij zittend op een tak. En er zijn allerlei mooie smalle straatjes en verborgen paadjes waarin je kunt wegduiken. Vluchtroutes om het massatoerisme te ontwijken.
Het plan voor vandaag is om een zoetwatergebied te bezoeken, even ten oosten van Kralendijk. Een gebied genaamd ‘Sewage Works’, waar o.a. WWTP (Water en Energiebedrijf) en LVV (Landbouw, Veeteelt en Visserij) zijn gevestigd. Echter, we zullen het gebied, waar we naar alle waarschijnlijkheid veel nieuwe vogelsoorten kunnen zien, eerst moeten zien te vinden. Op google maps, aan de hand van satellietbeelden, is het gebied zichtbaar als een groenbruine waas met vooral bos, struiken en een handjevol bedrijven, boerderijen en huisjes. Echter, als we verder inzoomen op details, lijkt er wel degelijk een aaneenschakeling van waterpartijen en plasjes te zijn. Om 09:00 arriveren we aan de noordzijde van Sewage Works, ter hoogte van WWTP, LVV en Justitiële Inrichting van Bonaire. Er lijkt water te zijn waar we nu staan, maar we zien geen water. Laat staan watervogels en steltlopers, die hier veelvuldig zijn waargenomen. Dit gezien vele waarnemingen op Observation.org.
Het is dus even zoeken. Navraag bij het WWTP gebouw maakt al snel duidelijk dat we hier niet moeten zijn. Een rondvliegende visarend geeft hoop, we zijn in de buurt van water. We fietsen om het WWTP terrein heen, waarna we arriveren aan de zuidzijde van Sewage Works. We zijn ontsteld, vragen ons af waar we in hemelsnaam zijn beland. Een breed pad, bestaande uit grind, stenen en zand. Overal langs het pad hopen met grofvuil. Plastic flessen, blikjes, afgedankte meubels, van kastjes tot stoelen en banken. Stukken metaal, etensresten. Terwijl de hitte ons doorzettingsvermogen op de proef stelt, kijken we nog eens goed op google maps. Er lijkt toch echt water in onze nabijheid te zijn. Of is het al het water opgelost door de aanhoudende droogte? Zien we details op de satellietkaart die er in werkelijkheid niet zijn? We gaan verder op onderzoek uit. Ter hoogte van een opening tussen stekelstruiken en bergen grofvuil parkeren we onze fiets. Een witte pick-up truck komt ons af. Mogen we hier eigenlijk wel zijn? een vraag die we misschien iets te laat aan onszelf stellen. We zijn wel een openstaande slagboom gepasseerd. Zullen we op onze vingers getikt worden?
Onze zorgen omtrent de vraag of we hier mogen zijn, blijkt onnodig. Het is Diederik, die we eerder tegenkwamen op Bonaire. Hij is al net zo hard op zoek naar de waterpartijen en plasjes, de mysterieuze en verborgen vogelschat. Diederik doet tijdens zijn verblijf op Bonaire onderzoek naar de verborgen levende sprinkhaangors, die plaatselijk voorkomt op het eiland. Sewage Works lijkt een kerngebied van deze zangvogel. Met ons drieën verkennen we verder het gebied. Goed verstopt achter de vele doornige struiken en hopen afval, lijkt het water gesitueerd. Het lijkt erop dat we amper 100 meter verwijderd zijn van een magische plek. Omdat Diederik binnen niet al te lange tijd een afspraak heeft bij LVV, splitsen we voorlopig onze wegen. Nico en ik gaan dieper het gebied in, worstelen ons door de dichte struiken. Al gauw zien we enkele kleine plasjes, waarvan veel zijn drooggevallen. Nog geen spoor van vogelrijkdom. Via een zanderige helling klimmen we een stukje omhoog. Een zandpad leidt ons vervolgens via dichte begroeiing richting een open plek. Vanaf hier kan dan eindelijk het grote genieten beginnen.
Vanaf de open plek hebben we een prachtig uitzicht op de zoetwaterplas, met een breed scala aan vogelsoorten. Na een korte, maar intensieve zoektocht hebben we dan eindelijk de verborgen vogelschat gevonden. Een viertal groefsnavelani’s verschanst zich in de dichte struiken, geschrokken van onze plotselinge aanwezigheid. De groefsnavelani is een onmiskenbare vogel: vrij groot, pikzwart, lange brede staart en een compacte forse snavel met groefjes. De soort leeft veelal in groepen, vergelijkbaar met kraaien, zoals roek, kauw en zwarte kraai, maar is familie van de koekoeken. Deze soort stond ook hoog op ons verlanglijstje. We nemen rustig de tijd om de plas af te zoeken, en zien de ene na de andere nieuwe soort. Vijf Amerikaanse dodaarzen, twee Amerikaanse waterhoenders, Cayennetiran, Amerikaanse oeverloper en veel soorten die we al eerder tijdens onze trip hebben gezien. Groene reiger, maskergrondvink, Amerikaanse bontbekplevier, Amerikaanse kleine zilverreiger, Amerikaanse steltkluut en verschillende zangvogels die je verspreid op Bonaire tegenkomt.
Ik probeer Diederik te bellen om hem op de hoogte te stellen, maar heb geen bereik. Een bericht via whatsapp komt ook niet aan, want geen internet. Dan maar op de ouderwetse manier een SMS. Van alle plekken op Bonaire is dit misschien wel de meest verrassende waar we zijn geweest. Het is toch een raar beeld, een verborgen vogelparadijs, verzonken in een landschap bestaande uit dichte begroeiing, bedrijventerreinen en afvalstortplaatsen. Een vogelparadijs waar je echt even moeite voor moet doen, alleen weggelegd voor degene die gelukkig wordt van vogels, en die gek en nieuwsgierig genoeg is om op deze afgelegen plek te gaan vogels kijken. Voor hij of zij die er een kick van krijgt nieuwe plekken te verkennen en ontdekken. Zo val je op Bonaire van de ene in de andere verbazing. Na het aandachtig bekijken van de plas gaan we de rest van de locatie verkennen. We treffen afgedankte autobanden, winkelkarretjes, fietsen, kinderfietsen, speelgoed, tuinafval, hekken, buizen. Gaan we nog meer interessante vogelsoorten tegenkomen? het lijkt er niet op.
Gelukkig blijkt niks minder waar, want bij een plasje waar nog enkele centimeters waren in staat, staan we plotseling oog in oog met een soort die al jarenlang op mijn verlanglijstje prijkt. Niet één, maar liefst twee Killdeerplevieren foerageren langs de oever, niet al te schuw. Ik krijg een kleine hartverzakking. Prachtige steltlopers, fantastisch om zo van dichtbij te zien. De vogels zijn in gezelschap met twee kleinste strandlopers, Bonapartes strandloper en Amerikaanse bontbekplevier. Killdeerplevier is in één oogopslag te herkennen aan de kenmerkende dubbele borstband tekening. In vlucht vallen de oranjebruine stuit en brede witte vleugelstrepen op. In zit heeft de plevier, mede door de lange staart, een langgerekt voorkomen. Killdeerplevier broedt in Noord-Amerika en is op Bonaire een schaarse doortrekker en vermoedelijk ook broedvogel.
Een paar drooggevallen plasjes verder komen we nog een paar met water gevulde plasjes tegen. Hier zit ook een handjevol steltlopers, waaronder steltstrandloper en er vliegt een Amerikaanse watersnip vlak voor onze voeten op. Vanaf een open plek aan de zuidkant van de grote zoetwaterplas zien we nog paar leuke soorten. Wederom een goed verstopte groefsnavelani en groene reiger. Nico merkt een feloranje zangvogel op in de dichte begroeiing. Dit blijkt een saffraangors, deze kleurrijke vogel zit doodstil op een tak en laat zich aardig bekijken. Dan horen we een geluid dat we niet meteen thuis kunnen brengen. Het doet wel wat denken aan een Europese dodaars, dus ik vermoed een Amerikaanse dodaars. Maar het zou ook een soort ral kunnen zijn, aangezien de vogel zo verborgen zit. Ik zie dan een kleine vogel over takken en boomwortels lopen, een Soraral! nog zo’n soort die hoog op het verlanglijstje stond. Sewage Works is een goed gevulde snoepwinkel met de ene na de andere droomsoort.
We zien in Sewage Works ook de eerste libellen op Bonaire, twee soorten. Sympetrum ilotum (echte libel) en vermoedelijk Ischnura ramburii (waterjuffer). Van Sympetrum ilotum vliegen tientallen rond, verschillende exemplaren zitten mooi stil op een tak. Na ons een paar uurtjes te hebben verwonderd over deze magische plek, is het tijd om weer richting de fietsen te gaan. De rest van de dag blijven we in de omgeving van Kralendijk.
’s middags geven we onszelf volledig over aan één van de mooiste stranden van Bonaire, Te Amo Beach. Dit strand ligt naast het vliegveld. Uitrusten, zonnen, hapje eten bij de lokale foodtruck. Tijdens snorkelen zie ik nog een grote barracuda en soepschildpad op grote diepte. ’s Avonds eten we bij het gezellige Karel’s Beach Bar, waarna we nog een lezing bijwonen bij het Manta Conservation Bonaire. Deze organisatie houdt zich bezig met onderzoek en bescherming van roggen in het Caribisch gebied. Kennisoverdracht over deze prachtige en fascinerende vissen is één van de kerntaken. Op Bonaire kun je met geluk meerdere soorten roggen tegenkomen, zoals de gevlekte pijlstaartrog en reuzenmanta. Ook Diederik voegt zich bij de lezing. Na een boeiende lezing over roggen rondom Bonaire, keren we moe terug naar ons appartement. Een lange maar onvergetelijke dag, waarbij we wederom verrijkt zijn met prachtige waarnemingen en nieuwe kennis. We spreken af met Diederik om overmorgen weer een bezoek te brengen aan Sewage Works, dat een grote indruk op ons heeft gemaakt.
In deel 8 dus wordt vervolgd wat betreft Sewage Works. Verder brengen we een kort bezoek aan Klein Bonaire. Na deel 8 volgen nog twee delen, waarmee het einde van onze Bonaire avonturen op dit blog in zicht komt. Niks missen? via de knop ‘abonneren’ (rechts bovenaan de website) kun je je abonneren op mijn blog en ontvang je een mail zodra een verhaal is gepubliceerd.
NATUURVERSLAVING 